De lichaamstaal van de hond begrijpen

Honden communiceren door middel van gebaren, gezichtsuitdrukkingen, geluiden en aanrakingen. Het begrijpen van de lichaamstaal van de hond en hoe hij menselijk gedrag interpreteert, is belangrijk in de mens-hondrelatie. Er zijn non-verbale uitdrukkingen bij honden die conclusies toelaten over hun gemoedstoestand en gedrag. Met enige oefening kun je zo herkennen of een hond ontspannen, alert, agressief of bang is. Belangrijke informatie hierover vind je hier.

Waarom is het voordelig om de lichaamstaal van de hond te kunnen interpreteren?

Honden communiceren niet alleen met soortgenoten, maar ook met mensen. Ze laten met de middelen die ze tot hun beschikking hebben weten of situaties aangenaam zijn of dat ze zich bedreigd voelen. Als je de belangrijkste uitdrukkingsvormen in de communicatie van de hond correct kunt interpreteren, kun je jouw gedrag daarop afstemmen en onaangename situaties vermijden.
De mens stuurt de hond ook signalen. De hond interpreteert deze echter vaak anders dan door de mens bedoeld. Daarom komt het steeds weer tot soms gevaarlijke misverstanden. Het begrip van hoe honden communiceren en hoe menselijke lichaamstaal op de hond werkt, is daarom ook om deze reden belangrijk.

Twee voorbeelden: Als je de hond met een brede lach aankijkt, kan deze dat interpreteren als tanden laten zien en daarmee als een dreigend gebaar. Als je boos bent op je hond en hem met een gespannen lichaamshouding naar je toe roept, motiveert dit de hond niet bijzonder, omdat hij zo'n lichaamstaal als weinig uitnodigend zal ervaren.

Veelvoorkomende problemen bij de interpretatie van hondencommunicatiegedrag

Sommige uitdrukkingsvormen zijn niet altijd eenduidig te classificeren. Vaak maken fijne nuances een verschil. In de praktijk moet een inschatting echter vaak binnen zeer korte tijd plaatsvinden. Daarbij komt dat altijd rekening moet worden gehouden met de concrete situatie. Het maakt een verschil of de hond zijn eigenaar tegenkomt of een vreemde. Bovendien zijn er hondenrassen die fysieke bijzonderheden vertonen zoals hangoren, extreem kort haar of gecoupeerde staarten, wat de observatie bemoeilijkt. Van deze onduidelijkheden moet men zich bij elke hondenobservatie bewust zijn.

De afzonderlijke lichaamshoudingen van de hond en hun betekenis

De ontspannen hond

Ontspannen honden dragen de staart losjes naar beneden hangend, het gewicht is gelijkmatig over alle poten verdeeld, wat leidt tot een ontspannen stand. De bek is licht geopend, de tong zichtbaar. De kop wordt hoog, maar niet gestrekt gedragen.
Als honden zeer ontspannen zijn, gaan ze vaak op hun zij of rug liggen. Hier moet je echter opletten: Dit kan ook een uiting zijn van grote angst en totale onderwerping. Dit verschil kan vaak alleen iemand beoordelen die zeer vertrouwd is met de hond.

De oplettende hond

Is de hond alert, dan draagt hij de staart horizontaal en beweegt deze eventueel lichtjes. De lichaamshouding is rechtop, maar niet stijf. De oren richten zich naar voren, de ogen zijn wijd open en kijken geïnteresseerd, maar niet strak. De bek is gesloten, het gewicht wordt verplaatst naar de voorpoten, het lichaam is licht naar voren gestrekt.

De gestreste hond

Stress bij honden kan worden veroorzaakt door de omgeving of andere oorzaken hebben, zoals hormonale processen in het lichaam, pijn of ongemak. Als een hond in deze gemoedstoestand verkeert, kun je dat meestal herkennen aan de volgende tekenen: De lichaamshouding is over het algemeen gedrukt, de staart wordt laag gedragen. De mondhoeken worden iets teruggetrokken, de ademhaling is versneld. De gang van de hond oogt sluipend en onzeker. De oren zijn naar achteren gelegd, de pupillen verwijd.

De dominant-agressieve hond

Een agressieve, dreigende, tot een aanval bereide hond is doorgaans gemakkelijk te herkennen. Het lichaam wordt opgericht, de hond maakt zich groot, steekt de borstkas naar voren. De vacht is gestrekt. De staart verstijft, wordt hoog gedragen en kan daarbij licht bewegen. Over het algemeen is de lichaamshouding stijf en strakbenig, lichaam en oren richten zich naar voren. Voorhoofd en neusrug liggen in plooien. De lippen worden opgetrokken, tanden en tandvlees zijn bij geopende bek goed zichtbaar. De blik is gefocust en recht naar voren gericht, de pupillen zijn vaak vernauwd.

De angstig-agressieve hond

De hier beschreven lichaamstaal drukt ook agressie uit, maar de hond is hier alleen onder druk bereid tot een aanval. Primair drukt hij zijn angst uit, maar maakt duidelijk dat hij zich bij aanhoudende bedreiging niet wil onderwerpen.
De staart wordt tussen de benen gedragen, het lichaam is gedrukt, de vacht strekt zich, de oren zijn naar achteren gelegd, de pupillen verwijd. De lippen zijn slechts licht opgetrokken, de tanden daardoor slechts iets zichtbaar. In tegenstelling tot de dominant-agressieve lichaamsexpressie wordt de agressie hier milder uitgedrukt en gecombineerd met elementen van angst. Men spreekt daarom ook van defensief dreigend gedrag.

De actieve onderwerping

Als de hond het hieronder weergegeven gedrag vertoont, is hij bang en biedt hij zijn onderwerping aan: Het lichaam is gedrukt, de oren zijn naar achteren gelegd, de soms licht kwispelende staart is omlaag. De hond heft een poot en probeert de dominante tegenpartij af te likken of likt in de lucht. Met deze verzoenende gebaren probeert de hond de situatie te ontladen.

De totale onderwerping als gevolg van extreme angst

Als je deze lichaamstaal bij de hond observeert, ervaart hij zeer grote angst: De hond legt zich op zijn rug, de staart bevindt zich tussen de benen. Buik en keel zijn vrij, de oren zijn plat neergelegd. De hond draait zijn kop opzij en vermijdt elk direct oogcontact. Hij sluit hierbij vaak ook de ogen. De hond demonstreert zijn volledige onderwerping met als doel elke escalatie te vermijden.

Met deze 7 uitdrukkingsvormen heb je een globaal overzicht. Als je dieper in het onderwerp wilt duiken, raden we Lichaamstaal van de hond: Uitdrukkingsgedrag herkennen en begrijpen (Link) aan van Frauke Ohl.